سند دو نامه شیخ مفید با امام مهدی زمان غیبت

باید در نظر داشت که شیخ طبرسی سندی برای این دو نامه ذکر نکرده و مدرکی در نوشتههای دانشمندان پس از او نیافتیم، بنابراین از جهت اصطلاحی به آنها روایت مرسل گفته میشود و از نظر تاریخی قابل اثبات نیستند، لکن به چند جهت پذیرش آنها ترجیح دارد:
۱- طبرسی این دو نامه را جزء مسلّمیات دانسته و به صورت تردید نقل نکرده است. گویا صحّت آنها را پذیرفته و به خاطر شهرت و وضوح آن، سند را نیاورده است؛ چنانکه بسیاری از روایات دیگر را نیز به طور مرسل نقل کرده، گرچه مدرک و سند آنها در دورههای بعدی از بین رفته است. و بدین جهت میشود نسبت به صحّت سند ظن و گمان کافی داشت، گرچه به اندازهای که
تاریخ غیبت کبری ،ص:۱۶۶
بشود یک مساله تاریخی را اثبات کرد نیست.
(۱) ۲- این دو روایت دارای مضمونی عالی و پیشگوئیهایی راستین است، به طوری که اگر قبل از وقوع حوادث مذکور در آنها بر این روایات دست یافته بودیم، به صدور روایات از ناحیه مقدّسه حضرت بقیه اللّه یقین کرده و به طور حتم میگفتیم که گوینده حدیث خود حضرت است.
(۲) ۳- مصلحت عمومی مقتضی آن است که در آغاز غیبت کبری، اینگونه نامهها از سوی حضرت صادر شود و این امر برای احراز دو مصلحت است:
مصلحت اوّل این است که آن حضرت به پیروان خود آن قواعد کلّی و مفاهیم اساسی را که برای زندگی در دوران غیبت کبری به طور مستمرّ بدانها نیاز دارند، عرضه و یادآوری نماید. اگر این نیاز برآورده نشود، احتمال دارد دین واژگونه شده و راه رسیدن به اهداف مورد نظر اسلام بسته گردد.
این مساله در آغاز غیبت کبری یک امر عادی است که اینگونه راهنمائیها از سوی حضرت برای مردم وجود داشته باشد تا در درازای زمان تودههای مردم در غفلت به سر نبرند.
(۳) مصلحت دوم این است که با توجه به اینکه حضرت خود نمیتواند دست اندر کار شود و نیابت ویژه و خاص نیز پایان نیافته، لازم است حضرتش زمام امر و رهبری جامعه اسلامی را به دست دانشمندان شایسته و پرهیزگار دهد و مهمترین دانشمند آن زمان مرحوم شیخ مفید بوده و لذا نوشتن نامه به او به این جهت بوده است که او به عنوان یک عالم صالح منبع اولیّه نشر تعالیم والا و رهنمودهای اصولی حضرت بقیه اللّه باشد.
این خطی است که امام حسن عسکری- سلام اللّه علیه- آن را ترسیم و آغاز نموده است؛ آن هنگام که در نامه خود به ابن بابویه از او چنین تعبیر فرمود:
«یا شیخی، یا ابا الحسن …» به طوری که در تاریخ غیبت صغری مفصلا بررسی شد (تاریخ غیبت صغری صفحه ۱۹۶).
(۴) حال با توجه به اینکه میدانیم روش عادی و معمولی برای دستیابی به این دو مصلحت، منحصر به ارسال نامه میباشد، احتمال صدور آن بیشتر میشود؛ به ویژه اگر آن دو جهت اوّل را نیز بدان ضمیمه کنیم.
تاریخ غیبت کبری ،ص:۱۶۷
با توجه به این مقدمات، گمان و ظن قویتر صحت تاریخی صدور این دو روایت از سوی حضرت بقیّه اللّه میباشد.
برگرفته از کتاب تاریخ غیبت کبری نوشته اقای محمد صدر

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *