بررسی روایات غیبت کبری بر اساس روش سندی

: هرگاه این روایات را با روشی که برای پذیرفتن یک خبر از نظر سند بدان ملتزم شدیم عرضه کنیم و با آن معیارها بسنجیم- که عبارت بود از نپذیرفتن خبر واحد در صورت نبود قرینهای ویژه که دال بر صحت آن باشد، و یا رسیدن خبر به حد استفاضه و تواتر- در این صورت میگوییم که بسیاری از این روایات، گرچه به تنهایی خبر واحد و گاهی ضعیف میباشند، لکن چون از نظر محتوی متعدد میباشند و به حد تواتر و یا استفاضه میرسند، لذا مورد قبول خواهند بود.
در برخی دیگر از این روایات قرائنی قطعیه بر صدور وجود دارد که میتوان آنها را در عناوین ذیل مورد بررسی قرار داد:
(۴) قرینه اوّل: تحقق و انجام یافتن حوادثی که در روایت ذکر شده که این خود
تاریخ غیبت کبری ،ص:۳۴۱
قرینهای است بر صحّت آن.
(۱) قرینه دوم: بعضی از این روایات در زمانی که صادر و یا ثبت شده با نظام موجود حاکم در معارضه بوده است، همچون فرمایش رسول خدا- صلوات اللّه علیه و آله- که میفرمایند: «گروهی از امّت من خواهند آمد که شراب مینوشند ولی اسم دیگری بر آن میگذارند.» این عمل روش عدّهای از خلفای اموی و عباسی بود که شراب را به نام «طلی» یا «بختج»، یا «فقاع» مینوشیدند، و شراب را تا اندازهای که سکرآور نباشد تجویز میکردند.
(۲) قرینه سوم: تعدادی از این روایات پیش از آنکه اتفاق افتاده باشد در کتابها ثبت شده است، و در زمانهای بعد امّت اسلامی بر اثر دوری از تعلیم اسلام مرتکب آن کارها شدهاند، این گونه روایات را هر کس که تعدادی از حوادث منقوله در آنها را استقراء نماید، تصدیق خواهد کرد، و ما برخی از آنها را متذکر شدیم.
(۳) علاوه بر قرائن موجود، مضمون برخی از این روایات به صورت مکرر در احادیث دیگر نیز آمده بود که خود قرینهای بر صحت خواهد بود، و روایات را از خبر واحد بودن خارج ساخته است و این خود از مرجحات سندی است.
و شما نیز ملاحظه کردید که برخی از این حوادث در روایات متعددی ذکر شده و مقصود ما نیز همان حوادث مکرره است.
(۴) برخی دیگر از این روایات از نظر لفظ هم به حد تواتر و یا استفاضه رسیدهاند، همچون روایت «یملا الارض قسطا و عدلا کما ملئت ظلما و جورا». این روایت را با اسناد مختلف شیعه و سنی نقل کردهاند، که برخی از آنها را ما متذکر شده و برخی را نیاوردیم. آیه اللّه شیخ لطف اللّه صافی در کتاب منتخب الاثر، بیش از صد و بیست طریق برای این روایت ذکر کرده است. «۹۰»
و امّا مضامینی از این روایات که دارای این قرائن و خصوصیات نیستند، مقتضای اصل سختگیری سندی این است که آنها را کنار گذاشته و علمش را
______________________________
(۹۰) منتخب الاثر/ ۲۴۷٫
تاریخ غیبت کبری ،ص:۳۴۲
به اهلش بسپاریم. همچون روایتی که نعمانی در کتاب غیبت ذکر کرده است که:
«دوازده پرچم شبههانگیز پدید میآید» و یا آنچه که ابن ماجه روایت کرده است که: «پیش از قیام قیامت، حدود سی نفر دجال دروغگو خروج میکنند که هر یک خود را پیامبر میخواند.» (اگر نبوّت را به معنای اصطلاحی بگیریم که آوردن وحی از سوی خدا باشد.) و در کتاب صحیح بخاری میگوید «۹۱»: «همه آنها بدروغ ادّعا میکنند که پیامبر خدایند.» این ارقام و شمارهها ثابت نشده گرچه تاریخ چندین نفر را نشان میدهد که به دروغ ادعای پیامبری و امامت کردهاند.
برگرفته از کتاب تاریخ غیبت کبری نوشته اقای محمد صدر

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *